PLA vs PETG vs ABS: welk 3D print filament kiezen?

\Het kiezen van het juiste 3D print filament is een van de belangrijkste beslissingen die je als 3D printer gebruiker maakt. PLA, PETG en ABS zijn de drie meest gebruikte materialen, maar ze verschillen sterk in eigenschappen, printbaarheid en toepassingen. In deze handleiding vergelijken we alle drie de filamenten zodat je precies weet welk materiaal je moet kiezen voor jouw project.

Wat is 3D print filament?

Filament is de kunststofdraad die je 3D printer verwarmt en laag voor laag neerlegt om een driedimensionaal object te vormen. Het wordt geleverd op spoelen van meestal 1 kilogram en is verkrijgbaar in een doorsnede van 1,75 millimeter (de standaard voor de meeste consumentenprinters) of 2,85 millimeter (voor UltiMaker en sommige andere merken).

De keuze voor het juiste filament hangt af van meerdere factoren: wat ga je met het geprinte object doen, welke printer heb je, en hoeveel ervaring heb je met 3D printen? PLA is het instapmateriaal, ABS is de klassieke keuze voor sterke onderdelen en PETG zit daar qua eigenschappen tussenin.

Bekende filamentmerken zijn Prusament, eSun, Polymaker, Fiberlogy, ColorFabb en het huismerk van Bambu Lab. De prijs per kilogram varieert van ongeveer 15 euro voor budget PLA tot meer dan 35 euro voor premium PETG of speciaal ABS.

PLA: het beginnersvriendelijke filament

PLA staat voor polylactide en is gemaakt van hernieuwbare grondstoffen zoals maiszetmeel of suikerriet. Het is veruit het populairste 3D print filament ter wereld en dat komt niet zonder reden.

Printinstellingen voor PLA

• Nozzletemperatuur: 190 tot 220 graden Celsius
• Bedtemperatuur: 50 tot 60 graden Celsius (of zonder verwarmd bed)
• Printsnelheid: 40 tot 100 millimeter per seconde
• Ventilator: 100 procent koeling vanaf de tweede laag
• Behuizing: niet nodig

Voordelen van PLA

PLA is het gemakkelijkste filament om mee te printen. Het hecht goed op vrijwel elk printoppervlak, heeft minimale warping en produceert weinig geur tijdens het printen. Je hebt geen verwarmde behuizing nodig en zelfs een basisprinter zoals de Creality Ender 3 levert uitstekende resultaten.

De lage printtemperatuur betekent minder slijtage aan je nozzle en hotend. PLA is ook beschikbaar in honderden kleuren, inclusief zijdeglans, mat, houtgevuld en glow-in-the-dark varianten. Voor decoratieve objecten, prototypes en modellen is PLA de ideale keuze.

Nadelen van PLA

De grootste beperking van PLA is de lage hittebestendigheid. Het materiaal begint al te vervormen bij temperaturen boven de 60 graden Celsius. Een PLA-object dat je in de auto achterlaat op een warme zomerdag zal vervormen. Ook in de buurt van verwarmingselementen of in direct zonlicht kan PLA zijn vorm verliezen.

PLA is daarnaast relatief bros. Het breekt eerder dan dat het buigt, waardoor het minder geschikt is voor onderdelen die mechanische belasting moeten doorstaan. Voor functionele onderdelen zoals beugels, clips of gereedschap is PLA niet de beste keuze.

ABS: het klassieke materiaal voor sterke prints

ABS staat voor acrylonitrile butadiene styreen en is een van de oudste materialen in 3D printen. Het is hetzelfde type kunststof dat wordt gebruikt voor LEGO-blokken en veel huishoudelijke producten.

Printinstellingen voor ABS

• Nozzletemperatuur: 230 tot 260 graden Celsius
• Bedtemperatuur: 90 tot 110 graden Celsius
• Printsnelheid: 40 tot 80 millimeter per seconde
• Ventilator: uit of maximaal 20 procent
• Behuizing: sterk aanbevolen, liefst verwarmd

Voordelen van ABS

ABS is aanzienlijk hittebestendiger dan PLA en behoudt zijn vorm tot temperaturen rond de 100 graden Celsius. Dit maakt het geschikt voor onderdelen die warmte moeten doorstaan, zoals autoonderdelen, elektronicabehuizingen en keukenaccessoires.

Het materiaal is ook taaier dan PLA. In plaats van te breken buigt ABS mee onder druk, waardoor het beter geschikt is voor functionele onderdelen. ABS kan bovendien worden nabewerkt met aceton, waardoor je een glad, glanzend oppervlak kunt bereiken door de lagen in elkaar te laten smelten.

Nadelen van ABS

ABS is aanzienlijk moeilijker te printen dan PLA. Het materiaal krimpt bij afkoeling, waardoor warping een veelvoorkomend probleem is. De hoeken van je print trekken los van het bed, vooral bij grotere objecten. Een verwarmde behuizing is vrijwel noodzakelijk voor betrouwbare resultaten.

Tijdens het printen geeft ABS een sterke geur af en komen er dampen vrij die irriterend kunnen zijn. Print ABS altijd in een goed geventileerde ruimte of gebruik een printer met een actieve koolstoffilter. Het is niet aan te raden om ABS te printen in een slaapkamer of kleine kantoorruimte zonder ventilatie.

PETG: het beste van twee werelden

PETG staat voor polyethyleentereftalaat glycol-gemodificeerd en is verwant aan het PET dat wordt gebruikt voor drinkflessen. De glycol-modificatie maakt het beter printbaar dan standaard PET.

Printinstellingen voor PETG

• Nozzletemperatuur: 220 tot 250 graden Celsius
• Bedtemperatuur: 70 tot 85 graden Celsius
• Printsnelheid: 30 tot 70 millimeter per seconde
• Ventilator: 30 tot 50 procent
• Behuizing: niet vereist maar kan helpen bij grote prints

Voordelen van PETG

PETG combineert de printbaarheid van PLA met een groot deel van de sterkte en hittebestendigheid van ABS. Het materiaal vervormt pas bij temperaturen rond de 80 graden Celsius, wat het geschikter maakt voor gebruik buitenshuis of in de buurt van warmtebronnen dan PLA.

PETG is taai en flexibel. Het buigt mee in plaats van te breken, waardoor het uitstekend geschikt is voor mechanische onderdelen, behuizingen en clips. Het materiaal is ook chemisch resistent tegen veel vloeistoffen en is voedselveilig gecertificeerd in onbewerkte vorm.

Een groot pluspunt is dat PETG vrijwel geurloos print en geen schadelijke dampen afgeeft. Je kunt het veilig gebruiken in een ongeventileerde ruimte, net als PLA. Warping is minimaal vergeleken met ABS, hoewel het iets meer voorkomt dan bij PLA.

Nadelen van PETG

PETG is gevoeliger voor stringing dan PLA. Dunne draadjes filament verschijnen tussen verschillende onderdelen van je print wanneer de nozzle zich verplaatst. Dit vereist zorgvuldige afstemming van je retractie-instellingen in je slicer zoals Cura.

Het materiaal hecht soms te goed aan het printbed, waardoor het lastig kan zijn om prints te verwijderen zonder het bed te beschadigen. Gebruik bij voorkeur een PEI-printplaat met een textured oppervlak of breng een dun laagje lijmstift aan als scheidingsmiddel.

PETG is ook gevoeliger voor vocht dan PLA. Bewaar je spoelen in een afgesloten zak met silicagel en overweeg een filamentdroogbox als je in een vochtige omgeving woont.

Vergelijkingstabel: PLA vs PETG vs ABS

Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste eigenschappen van alle drie de filamenten:

Hittebestendigheid:

• PLA: tot 60 graden Celsius (laag)
• PETG: tot 80 graden Celsius (gemiddeld)
• ABS: tot 100 graden Celsius (hoog)

Slagvastheid en flexibiliteit:

• PLA: bros, breekt snel
• PETG: taai, buigt mee
• ABS: taai, buigt goed mee

Printgemak:

• PLA: zeer gemakkelijk, ideaal voor beginners
• PETG: gemiddeld, vereist iets meer afstemming
• ABS: moeilijk, vereist behuizing en ervaring

Warping:

• PLA: minimaal
• PETG: licht
• ABS: sterk, vooral zonder behuizing

Geur en dampen:

• PLA: minimale geur, veilig
• PETG: vrijwel geurloos, veilig
• ABS: sterke geur, ventilatie vereist

UV-bestendigheid:

• PLA: slecht, verbleekt en wordt bros
• PETG: goed, geschikt voor buitengebruik
• ABS: matig, vergeelt bij langdurige blootstelling

Prijs per kilogram:

• PLA: 15 tot 25 euro
• PETG: 18 tot 30 euro
• ABS: 16 tot 28 euro

Welk filament kies je voor welk project?

De keuze voor het juiste filament hangt volledig af van de toepassing. Hieronder vind je concrete aanbevelingen voor veelvoorkomende projecten.

Decoratieve objecten en modellen

Kies PLA. De enorme kleurvariatie, het gladde oppervlak en de eenvoudige printbaarheid maken PLA ideaal voor beeldjes, vazen, cosplay-onderdelen en schaalmodellen. PLA levert de scherpste details en mooiste oppervlaktekwaliteit van de drie materialen.

Functionele onderdelen voor binnenshuis

Kies PETG. Voor beugels, houders, kabelgoten, scharnieren en andere functionele onderdelen die niet worden blootgesteld aan extreme hitte is PETG de beste keuze. Het combineert voldoende sterkte met eenvoudige printbaarheid.

Hittebestendige onderdelen

Kies ABS. Voor onderdelen die in de buurt van warmtebronnen komen, zoals autoonderdelen, lampbevestigingen of elektronicabehuizingen, is ABS het meest geschikte materiaal. Overweeg ook ASA als je UV-bestendigheid nodig hebt.

Onderdelen voor buitengebruik

Kies PETG of ASA. PETG biedt goede UV-bestendigheid en waterbestendigheid. ASA (een verwant van ABS) is nog beter bestand tegen UV-straling en weersinvloeden, maar is lastiger te printen.

Prototypes en snelle iteraties

Kies PLA. De snelle printtijd, lage kosten en betrouwbare resultaten maken PLA perfect voor het snel testen van ontwerpen. Je kunt meerdere versies printen zonder veel materiaalkosten.

Filament correct opslaan

Alle drie de filamenten zijn gevoelig voor vocht, maar in verschillende mate. Vochtig filament veroorzaakt bellen, stringing, slechte hechting en een ruw oppervlak.

Opslagtips:

• Bewaar ongebruikte spoelen in een hersluitbare zak met silicagel
• Gebruik een droogbox of filamentdroogkast voor langdurige opslag
• PETG en ABS zijn gevoeliger voor vocht dan PLA
• Droog vochtig filament in een droogkast op 50 graden (PLA) of 65 graden (PETG en ABS) gedurende 4 tot 6 uur
• Investeer in een vacuumsealer als je veel verschillende filamenten hebt

Vochtig filament herken je aan knappende geluiden tijdens het printen, kleine belletjes op het oppervlak en een matte, ruwe printkwaliteit. Als je deze symptomen merkt, droog je filament dan voordat je verder print.

De juiste temperatuur vinden

Elk merk filament heeft net iets andere optimale temperaturen. De temperatuurbereiken die hierboven zijn genoemd zijn richtlijnen. Voor de beste resultaten print je een temperatuurtoren: een testmodel dat op verschillende temperaturen wordt geprint zodat je kunt zien welke temperatuur het beste werkt voor jouw specifieke filament.

In Cura kun je een temperatuurtoren instellen via de optie Calibration in het extensiemenu. Begin bij de maximale aanbevolen temperatuur bovenaan en verlaag met 5 graden per sectie. De sectie met de beste laagverbinding, minste stringing en gladste oppervlak is jouw ideale temperatuur.

Zorg er ook voor dat je printbed correct is gekalibreerd voordat je een temperatuurtoren print, anders beoordeelt je het resultaat op basis van verkeerde parameters.

Veelgestelde vragen

Kan ik PLA en PETG door elkaar gebruiken in dezelfde printer?

Ja, je kunt zonder problemen wisselen tussen PLA en PETG. Verhoog de nozzletemperatuur naar die van het nieuwe filament en extrude een stuk materiaal totdat het oude filament volledig is doorgespoeld. Het is niet nodig om de nozzle te demonteren of chemisch te reinigen bij het wisselen tussen PLA en PETG.

Is PETG voedselveilig?

PETG is in onbewerkte vorm voedselveilig gecertificeerd. De laagstructuur van een 3D print maakt het oppervlak echter poreus, waardoor bacterien zich kunnen ophopen in de kleine naden. Voor eenmalig contact met voedsel is PETG geschikt. Voor herbruikbare keukenhulpmiddelen kun je overwegen om het oppervlak te coaten met een voedselveilige epoxy.

Waarom warpt mijn ABS print altijd?

ABS krimpt sterk bij afkoeling. Zonder een verwarmde behuizing koelen de buitenste lagen sneller af dan de binnenste, waardoor spanning ontstaat die de hoeken omhoog trekt. Gebruik een behuizing, verhoog de bedtemperatuur naar 100 tot 110 graden, gebruik een brim van minimaal 8 millimeter en schakel de ventilator uit. Overweeg ook om over te stappen op PETG als je geen behuizing hebt.

Welk filament is het sterkst?

Dit hangt af van het type belasting. Bij treksterkte wint PETG van zowel PLA als ABS. Bij slagvastheid zijn PETG en ABS ongeveer gelijk en beide beter dan PLA. Bij hittebelasting wint ABS. Voor de meeste toepassingen biedt PETG de beste balans tussen sterkte, taaiheid en printbaarheid.

Kan ik ABS printen zonder behuizing?

Technisch is het mogelijk, maar de resultaten zijn doorgaans teleurstellend. Kleine objecten tot ongeveer 5 bij 5 centimeter lukken soms zonder behuizing als je de bedtemperatuur maximaal instelt en de ventilator volledig uitschakelt. Voor grotere prints heb je vrijwel altijd een behuizing nodig om warping te voorkomen.