Slachtoffer van identiteitsfraude? Onderneem direct deze stappen: (1) doe aangifte bij de politie, (2) bel je bank en blokkeer kaarten en rekeningen, (3) meld het in Nederland bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (CMI) van RvIG via 088 – 900 1000, in België bij CMID via dossier@ibz.fgov.be, (4) blokkeer je BKR-registratie (NL) of CKR (BE), en (5) verzamel bewijs zoals rekeningafschriften, e-mails en facturen. Hoe sneller je handelt, hoe minder schade. In dit artikel lees je precies wat je moet doen, hoe je identiteitsfraude herkent, en hoe je voorkomt dat het (opnieuw) gebeurt.
Wat is identiteitsfraude?
Stap 1 van 3: welke handleiding zoek je? (je kunt hier starten)
📍 Stap 1 van 3: kies het type handleiding
Welk type handleiding zoek je?
Vul dit formulier in en we helpen je direct verder. Binnen 1 minuut geregeld.
We gebruiken je keuze om je direct naar de juiste uitleg of handleiding te leiden. Geen moeite, direct duidelijkheid.
Bij identiteitsfraude (of identiteitsdiefstal) misbruikt iemand jouw persoonlijke gegevens — naam, BSN/rijksregisternummer, kopie ID, bankgegevens of inloggegevens — zonder jouw toestemming. Het doel is meestal financieel: leningen afsluiten op jouw naam, online aankopen doen, abonnementen afsluiten, of belastingteruggave kapen. Soms wordt jouw identiteit ook gebruikt voor strafbare feiten, waardoor jij onterecht in politieregisters belandt.
Identiteitsfraude is in Nederland en België een misdrijf en wordt steeds vaker gepleegd via phishing, vishing (telefonisch), smishing (sms), datalekken of gestolen kopieën van identiteitsdocumenten.
Hoe herken je identiteitsfraude?
De eerste signalen lijken vaak onschuldig, maar wijzen op misbruik:
- Afschrijvingen op je rekening die je niet herkent.
- Rekeningen, aanmaningen of incassobrieven voor producten die je nooit hebt besteld.
- Brieven van een deurwaarder of incassobureau over schulden die jou onbekend zijn.
- Een BKR- of CKR-registratie waarvan je niet wist dat die op je naam stond.
- E-mails met “welkom” of “bevestiging account” van diensten waar je je niet hebt aangemeld.
- Plotseling geen post meer van je bank of overheid (mogelijk omgeleid naar een ander adres).
- Een nieuwe simkaart die ineens jouw nummer overneemt (SIM-swapping).
- Een belastingaanslag of toeslag die je niet hebt aangevraagd.
Stap voor stap: wat doen bij identiteitsfraude?
Stap 1: Blokkeer onmiddellijk je betaalmiddelen
Bel direct je bank via het noodnummer (vaak 24/7 bereikbaar). Laat je bankpas, creditcard en eventueel je hele rekening blokkeren. In Nederland kun je ook bellen naar 0800 – 0313 (de centrale blokkeerlijn voor banken). In België bel je Card Stop 070 344 344.
Stap 2: Doe aangifte bij de politie
Aangifte is noodzakelijk om de fraude juridisch vast te leggen — banken, BKR, CKR en deurwaarders eisen meestal een aangiftebewijs voordat ze acties terugdraaien.
- Nederland: aangifte via politie.nl/aangifte of op het bureau. Bij gebruik van een gestolen ID-document kan dat online; bij financiële fraude bijna altijd op afspraak.
- België: aangifte bij je lokale politie. Vraag een kopie van het PV (proces-verbaal) — die heb je nodig bij banken en het meldpunt.
Stap 3: Meld het bij het officiële meldpunt
Naast de politie meld je het ook bij het overheidsmeldpunt voor identiteitsfraude:
- Nederland — CMI: het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en -fouten van RvIG begeleidt je bij het stoppen van het misbruik en het herstellen van de gevolgen. Bel 088 – 900 1000 of meld via rvig.nl/cmi. Je krijgt een persoonlijke analyse en bemiddeling met organisaties.
- België — CMID: Het Centraal Meldpunt voor Identiteitsdiefstal van de FOD Binnenlandse Zaken bereik je via dossier@ibz.fgov.be. Voeg een kopie van je PV en een uitleg van de situatie toe.
Stap 4: Bij gestolen ID-document: laat het ongeldig maken
Als je paspoort, ID-kaart, rijbewijs of eID gestolen of misbruikt is:
- Nederland: meld het verlies/diefstal bij je gemeente. Het document wordt direct in het centrale register als “vermist” geregistreerd en kan niet meer gebruikt worden voor identificatie.
- België: bel DOC STOP 00800 2123 2123 om je eID, paspoort of verblijfskaart te blokkeren. Daarna meld je het bij je gemeente voor een nieuw document.
Stap 5: Blokkeer kredietregistraties
Fraudeurs sluiten vaak leningen of telefoonabonnementen af op jouw naam.
- Nederland — BKR: vraag een gratis BKR-overzicht op bkr.nl/mijn-bkr. Zie je een onbekende registratie? Vraag direct verwijdering aan met je aangiftebewijs.
- België — CKR: vraag een uittreksel uit de Centrale voor Kredieten aan Particulieren bij de Nationale Bank. Onterechte registraties laat je verwijderen via de kredietverstrekker, eventueel met steun van CMID.
Stap 6: Wijzig al je wachtwoorden en activeer 2FA
Begin met je e-mail (de “moeder van alle accounts”), daarna je bank, overheidslogins (DigiD/itsme), social media en cloud-opslag. Gebruik per dienst een uniek wachtwoord (een wachtwoordmanager helpt) en zet overal tweestapsverificatie aan. Wantrouw sms-2FA als je vermoedt dat je nummer is gekaapt — gebruik dan een authenticator-app.
Stap 7: Verzamel en bewaar bewijs
Maak screenshots van verdachte e-mails, sms’jes, bankafschriften en aanmaningen. Bewaar originele documenten en correspondentie minstens drie jaar. Houd een logboek bij van wie je wanneer hebt gebeld of gemaild — dat helpt CMI, CMID en je bank bij herstel.
eID-misbruik in België
De Belgische elektronische identiteitskaart (eID) is een populair doelwit. Misbruik gebeurt vaak doordat iemand een kopie maakt of een PIN/PUK afkijkt. Bij vermoeden van eID-misbruik:
- Blokkeer onmiddellijk via DOC STOP 00800 2123 2123.
- Meld bij je gemeente en vraag een nieuwe kaart aan (kostprijs ongeveer €25, spoed €119).
- Wijzig je itsme-account, want dat is aan je eID gekoppeld.
- Check bij de Nationale Bank of er geen kredieten op je naam zijn geopend.
- Meld het bij CMID via dossier@ibz.fgov.be.
Identiteitsfraude voorkomen: praktische tips
Wees voorzichtig met kopieën van je ID
Stuur nooit zomaar een kopie van je paspoort of ID via mail of WhatsApp. Gebruik in Nederland de KopieID-app van de Rijksoverheid: die plaatst een watermerk met datum en doel, en maakt je BSN en pasfoto onleesbaar. In België bestaat een vergelijkbare aanpak via itsme: deel identiteitsgegevens digitaal en versleuteld, zonder ooit een fysieke kopie te hoeven sturen.
Herken phishing
- Banken en overheid vragen nooit via e-mail of sms om je inloggegevens.
- Klik niet op verkorte links (bit.ly, tinyurl) van onbekende afzenders.
- Controleer e-mailadressen exact: service@digid-nl.com is fake; alleen digid.nl klopt.
- Bij twijfel: bel de organisatie via het officiële nummer op hun website.
Versnipper gevoelige post
Gooi nooit ongeopende post of brieven met BSN, rekeningnummer of geboortedatum gewoon weg. Versnipper of verbrand ze. Containerdiefstal is een klassieke bron van identiteitsfraude.
Bescherm je telefoonnummer
Activeer bij je provider een simlock of pincode op je simkaart, en vraag waar mogelijk om een extra verificatievraag bij wijzigingen. Dat voorkomt SIM-swapping.
Check regelmatig je registraties
Vraag jaarlijks een gratis BKR- (NL) of CKR-overzicht (BE) op. In Nederland kun je via MijnOverheid ook controleren welke kentekens, WOZ-gegevens en uitkeringen op je naam staan. In België doe je dat via My eBox en MyPension.
Gebruik unieke, sterke wachtwoorden
Een wachtwoordmanager (Bitwarden, 1Password, KeePass) genereert en bewaart sterke wachtwoorden voor je. Hergebruik nooit hetzelfde wachtwoord — één datalek bij een webshop kan dan al je accounts blootleggen.
Wat als de fraude al schade heeft veroorzaakt?
Heb je al een onterechte schuld of registratie?
- Stuur een aangetekende brief naar de schuldeiser met je aangiftebewijs en uitleg.
- Schakel het meldpunt in (CMI of CMID) — zij bemiddelen.
- In Nederland: het Juridisch Loket geeft gratis advies. Bij grotere zaken kan een advocaat via een toevoeging gefinancierd worden.
- In België: bij financiële schade kun je terecht bij Ombudsfin (financiële geschillen) en de FOD Economie.
- Vraag bij banken om kulanz-regelingen: bij aangetoonde fraude vergoeden ze vaak (een deel van) de schade.
Hulplijnen en meldpunten op een rij
- Politie NL: 0900 – 8844, aangifte via politie.nl
- Politie BE: 101 (lokaal) of 112 (noodgeval)
- CMI Nederland: 088 – 900 1000 / rvig.nl/cmi
- CMID België: dossier@ibz.fgov.be
- Fraudehelpdesk NL: 088 – 786 73 72
- Safeonweb BE: meldpunt verdacht@safeonweb.be
- DOC STOP (BE): 00800 2123 2123
- Card Stop (BE): 070 344 344
- Bankenblokkeerlijn NL: 0800 – 0313
Veelgestelde vragen over identiteitsfraude
Hoe lang duurt het om identiteitsfraude op te lossen?
Variërend van enkele weken tot meer dan een jaar. Eenvoudige zaken (één onterechte aankoop) zijn vaak binnen een maand opgelost. Complexe zaken met meerdere registraties, leningen of strafbare feiten kunnen 12-18 maanden duren. CMI en CMID kunnen het proces versnellen door rechtstreeks te bemiddelen.
Moet ik betalen voor schulden die fraudeurs op mijn naam maakten?
Nee, in principe niet — mits je kunt aantonen dat je geen contract hebt gesloten. Met een politieaangifte en een melding bij CMI/CMID kun je de vordering aanvechten. Reageer altijd schriftelijk op aanmaningen en betaal nooit “voor de zekerheid”.
Kan een verzekering identiteitsfraude dekken?
Sommige rechtsbijstandsverzekeringen en bankpakketten bieden dekking voor juridische kosten en herstel. Lees je polisvoorwaarden of vraag het aan je verzekeraar. Aparte “identiteitsfraudeverzekeringen” bestaan ook, maar dekken vaak alleen advieskosten — niet de financiële schade zelf.
Wat als mijn BSN of rijksregisternummer op straat ligt?
Je BSN/rijksregisternummer is op zichzelf nog geen sleutel; pas in combinatie met een kopie ID of inloggegevens wordt het gevaarlijk. Verander wel direct je wachtwoorden, monitor je BKR/CKR en blijf alert op verdachte post.
Hoe weet ik of mijn gegevens in een datalek zitten?
Check je e-mailadres op haveibeenpwned.com. Heeft je e-mail in een datalek gezeten? Wijzig dan direct het wachtwoord van die dienst én alle plekken waar je hetzelfde wachtwoord gebruikte.
Kan ik identiteitsfraude anoniem melden?
Bij CMI en CMID kun je vragen om vertrouwelijke behandeling. Aangifte bij de politie is echter altijd op naam — dat is juridisch noodzakelijk om de fraude te kunnen vervolgen.
Wat als mijn kind slachtoffer is?
Ja, ook kinderen kunnen slachtoffer zijn (bijvoorbeeld door misbruik van het BSN voor toeslagen of zorgverzekeringen). Ouders/voogden doen aangifte en melding bij CMI/CMID. Vraag voor je 18e jaar een BKR-check aan voor je kind als je iets vermoedt — fraude op minderjarigen blijft soms jarenlang onopgemerkt.
