Een faillissement is een ingrijpende gebeurtenis, of je nu ondernemer bent die in financiële problemen zit of een schuldeiser die zijn geld wil terugkrijgen. Sinds 1 januari 2026 gelden er in Nederland bovendien nieuwe procesregels voor faillissementsverzoeken. In deze uitgebreide handleiding lees je stap voor stap hoe een faillissement werkt, hoe je het aanvraagt, wat er na de uitspraak gebeurt en welke alternatieven er zijn.
Wat is een faillissement precies?
Stap 1 van 3: welke handleiding zoek je? (je kunt hier starten)
📍 Stap 1 van 3: kies het type handleiding
Welk type handleiding zoek je?
Vul dit formulier in en we helpen je direct verder. Binnen 1 minuut geregeld.
We gebruiken je keuze om je direct naar de juiste uitleg of handleiding te leiden. Geen moeite, direct duidelijkheid.
Een faillissement is een juridische procedure waarbij een rechtbank vaststelt dat een persoon of onderneming niet meer in staat is om schulden te betalen. Na de uitspraak neemt een door de rechtbank aangestelde curator het beheer over alle bezittingen over. De curator verkoopt het vermogen en verdeelt de opbrengst onder de schuldeisers.
Een faillissement kan worden aangevraagd voor:
- Eenmanszaken en ZZP’ers: het privévermogen wordt ook aangesproken
- Vennootschappen (BV, NV): in principe is alleen het bedrijfsvermogen betrokken, tenzij er sprake is van bestuurdersaansprakelijkheid
- Stichtingen en verenigingen
- Particulieren: hoewel hier vaker de WSNP (schuldsanering) van toepassing is
Nieuwe regels sinds 1 januari 2026
Sinds begin 2026 zijn de procesregels voor faillissementszaken aangescherpt. De belangrijkste wijzigingen:
- Strengere onderbouwing: een faillissementsverzoek moet nu voorzien zijn van duidelijk bewijs van de schuld en het bestaan van meerdere schuldeisers (het zogenaamde pluraliteitsvereiste)
- Digitaal indienen: in veel gevallen moeten verzoeken digitaal worden ingediend via het portaal van de rechtbank
- Verplichte documenten: er is een vaste lijst van documenten die je bij het verzoek moet voegen
- Procesreglement: de rechter toetst strenger of het verzoek aan alle formele eisen voldoet voordat een zitting wordt gepland
Zelf faillissement aanvragen (eigen aangifte)
Als ondernemer kun je het faillissement van je eigen bedrijf aanvragen. Dit heet een “eigen aangifte”. Volg deze stappen:
Stap 1: Controleer of je aan de voorwaarden voldoet
Je moet aantonen dat je verkeert in een toestand van te hebben opgehouden te betalen. Dit betekent concreet:
- Je hebt minimaal twee schulden bij twee verschillende schuldeisers
- Minstens één schuld is opeisbaar (de betalingstermijn is verstreken)
- Je bent niet in staat om deze schulden te betalen
Stap 2: Verzamel de benodigde documenten
Sinds 2026 moet je de volgende documenten meesturen:
- Een volledig ingevuld verzoekschrift (beschikbaar via rechtspraak.nl)
- Een overzicht van alle schulden en schuldeisers met bedragen en vervaldatums
- Recente jaarrekeningen of financiële overzichten
- Een uittreksel van de Kamer van Koophandel (niet ouder dan 3 maanden)
- Bewijsstukken van de schulden (facturen, aanmaningen, sommaties)
- Een overzicht van je bezittingen (activa)
- Een werknemersoverzicht (indien van toepassing)
Stap 3: Dien het verzoek in bij de rechtbank
- Ga naar rechtspraak.nl en download het formulier “Eigen aangifte faillissement”
- Vul het formulier volledig in en voeg alle documenten toe
- Dien het verzoek in bij de rechtbank van je vestigingsplaats
- Je hebt geen advocaat nodig voor een eigen aangifte
Stap 4: De zitting
De rechtbank plant een zitting in, doorgaans binnen 6 weken na indiening van het verzoek. Tijdens de zitting:
- Beoordeelt de rechter of aan alle voorwaarden is voldaan
- Kun je het verzoek mondeling toelichten
- Beslist de rechter direct of het faillissement wordt uitgesproken
Faillissement aanvragen als schuldeiser
Ook als schuldeiser kun je het faillissement van een schuldenaar aanvragen. De procedure verschilt op een aantal punten.
Voorwaarden voor schuldeisers
- Je moet een opeisbare vordering hebben die de schuldenaar niet betaalt
- Er moet sprake zijn van pluraliteit: je moet aantonen dat er minstens één andere schuldeiser is (de “steunvordering”)
- De schuldenaar moet in de toestand verkeren van opgehouden hebben te betalen
Stappen voor schuldeisers
- Schakel een advocaat in: een schuldeiser heeft wél een advocaat nodig om een faillissementsverzoek in te dienen
- Sommeer de schuldenaar: stuur eerst een aangetekende sommatiebrief met een redelijke betalingstermijn
- Verzamel bewijs: bewijs van je eigen vordering én bewijs van minstens één andere schuldeiser
- Dien het verzoekschrift in: je advocaat dient het verzoek in bij de bevoegde rechtbank
- Wacht de zitting af: de schuldenaar wordt opgeroepen en kan verweer voeren
Wat gebeurt er na de faillissementsuitspraak?
Zodra de rechter het faillissement uitspreekt, verandert er veel. Dit is het verloop:
Direct na de uitspraak
- De rechtbank benoemt een curator (een advocaat die het faillissement afwikkelt)
- Er wordt een rechter-commissaris aangesteld die toezicht houdt op de curator
- De gefailleerde verliest het beheer over zijn vermogen — de curator neemt dit over
- Alle lopende beslagen en executies worden geschorst
De eerste weken
- De curator maakt een inventarisatie van alle bezittingen en schulden
- Werknemers ontvangen ontslag (de curator kan de arbeidsovereenkomsten opzeggen met een termijn van maximaal 6 weken)
- Het UWV neemt de loonbetalingsverplichtingen over voor de ontslagen werknemers
- De curator onderzoekt of er sprake is van bestuurdersaansprakelijkheid of paulianeus handelen
Afwikkeling
- De curator verkoopt de bezittingen (voorraad, inventaris, vastgoed, debiteuren)
- De opbrengst wordt verdeeld onder de schuldeisers volgens een wettelijke rangorde
- De rangorde is: separatisten (hypotheek/pand) → boedelschulden → preferente schuldeisers (Belastingdienst, UWV) → concurrente schuldeisers
- In de praktijk ontvangen concurrente schuldeisers vaak weinig tot niets
Gevolgen van een faillissement
Voor de ondernemer
- Je verliest de zeggenschap over je bedrijf en (bij eenmanszaak) je privévermogen
- Je mag niet meer zelfstandig rechtshandelingen verrichten
- Het faillissement wordt gepubliceerd in het Centraal Insolventieregister (openbaar)
- Je post wordt omgeleid naar de curator
- Je bent verplicht medewerking te verlenen aan de curator
Voor een BV
- Na afwikkeling wordt de BV ontbonden en uitgeschreven uit het handelsregister
- Bestuurders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld bij onbehoorlijk bestuur
- De curator onderzoekt de administratie van de afgelopen drie jaar
Na het faillissement
- Bij een eenmanszaak of ZZP blijven onbetaalde schulden bestaan — je bent niet automatisch schuldenvrij
- Bij een BV verdwijnen de schulden met het bedrijf, tenzij er persoonlijke borgstellingen zijn
- Je kunt na een faillissement een nieuw bedrijf starten, maar financiering kan lastig zijn
Alternatieven voor faillissement
Een faillissement is het laatste redmiddel. Overweeg eerst deze alternatieven:
Buitengerechtelijk akkoord
Bied je schuldeisers een percentage van de schuld aan in ruil voor finale kwijting. Als een meerderheid akkoord gaat, kun je het faillissement voorkomen.
Surseance van betaling
Vraag de rechtbank om uitstel van betaling. Tijdens de surseance kun je samen met een bewindvoerder werken aan een reorganisatieplan of akkoord met schuldeisers.
WSNP (Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen)
Voor particulieren en ex-ondernemers. Na een traject van doorgaans 3 jaar word je verlost van je restschulden (“schone lei”). Je moet wel aan strikte voorwaarden voldoen.
WHOA (Wet Homologatie Onderhands Akkoord)
Sinds 2021 kunnen ondernemingen een herstructureringsplan aan hun schuldeisers aanbieden. Als de rechtbank het plan goedkeurt, zijn alle schuldeisers gebonden — ook degenen die tegen stemden.
Veelgestelde vragen over faillissement
Hoeveel kost het om faillissement aan te vragen?
Voor een eigen aangifte betaal je griffierecht aan de rechtbank (in 2026 circa €340 voor rechtspersonen en €85 voor natuurlijke personen). Als schuldeiser komen daar advocaatkosten bij, reken op minimaal €1.500-€3.000 voor de procedure.
Hoe lang duurt een faillissement?
De duur verschilt enorm. Een eenvoudig faillissement zonder bezittingen kan binnen enkele maanden worden afgewikkeld. Complexe faillissementen met veel bezittingen, geschillen of bestuurdersaansprakelijkheid kunnen jaren duren.
Kan ik een faillissement tegenhouden?
Ja, als schuldenaar kun je tot aan de zitting de schuld alsnog betalen of een regeling treffen. Tijdens de zitting kun je verweer voeren. Je kunt ook in hoger beroep gaan bij het gerechtshof (binnen 8 dagen na de uitspraak).
Wat gebeurt er met mijn huurwoning bij faillissement?
Bij faillissement van een particulier of eenmanszaak kan de curator de huurovereenkomst opzeggen, maar er gelden opzegtermijnen. Een huurwoning wordt niet automatisch ontruimd — je hebt huurbescherming.
Kom ik op een zwarte lijst na faillissement?
Er is geen officiële “zwarte lijst”, maar het faillissement wordt geregistreerd bij het BKR (Bureau Krediet Registratie) en in het Centraal Insolventieregister. Dit maakt het moeilijker om leningen of hypotheken te krijgen.
Wat als ik werknemer ben bij een failliete werkgever?
De curator zegt je arbeidsovereenkomst op met een termijn van maximaal 6 weken. Het UWV betaalt je achterstallig loon (maximaal 13 weken achteruit), vakantiegeld en vakantiedagen over maximaal een jaar. Na ontslag kun je een WW-uitkering aanvragen.
Kan ik na een faillissement opnieuw beginnen?
Ja, je mag na een faillissement een nieuw bedrijf starten. Er geldt geen wettelijk verbod. Wel kan het lastig zijn om financiering te vinden en vertrouwen op te bouwen bij leveranciers en klanten.
